Bever: veelgestelde vragen

Hoeveel bevers zijn er in Limburg?

In Limburg leven waarschijnlijk meer bevers dan tot nu toe werd aangenomen. Afhankelijk van het seizoen wordt de populatie geschat op 2.000 tot 3.700 bevers.

Is de bever een beschermd dier?

Ja. De bever was in de negentiende eeuw door de jacht vrijwel uitgestorven en wordt daarom beschermd via de Europese Habitatrichtlijn. De Wet natuurbescherming verplicht het aanwijzen van leefgebieden en beperkt de mogelijkheden voor ontheffing. Hoewel de bever in Limburg inmiddels veel voorkomt, is hij in andere Europese landen en sommige Nederlandse provincies nog steeds zeldzaam.

Eerst wordt de bever uitgezet en nu wordt hij afgeschoten?

De bever hoort van oorsprong thuis in Limburg. Het succes van de herintroductie tussen 2001 en 2004 was niet te voorspellen. Die was gericht op een groeiende populatie, niet op de huidige aantallen. In kansrijke bevergebieden proberen we samen te leven met de bever. Buiten deze gebieden grijpen we alleen in als dat nodig is. Afschot is altijd de laatste optie. Ook in andere Europese landen, zoals Duitsland, worden beverpopulaties beheerd.

Hoe komt het dat er nu zoveel bevers zijn?

Eind jaren 90 vestigden zich de eerste bevers op eigen kracht in Limburg. Tussen 2001 en 2004 zijn nog 33 bevers bijgeplaatst. De populatie groeide veel sneller dan verwacht. Behalve de wolf heeft de bever geen natuurlijke vijanden. Daarnaast is er door instroom uit het rivierengebied, België en Duitsland een sterke genenpool ontstaan. Van inteelt is geen sprake.

In wat voor opzicht is de bever onze bondgenoot?

De bever is een bondgenoot in het waterbeheer. Zijn dammen houden water vast tijdens droge perioden en dragen bij aan de biodiversiteit doordat ze nieuwe planten en dieren aantrekken.

Wat voor overlast bezorgt de bever?

De bever draagt bij aan biodiversiteit en gaat verdroging tegen, maar kan ook schade veroorzaken. Denk aan ondergravingen, vernatting, instabiele waterkeringen en vraatschade aan monumentale bomen en landbouwgewassen. De overlast wordt ingedeeld in graaf-, vreet- en natschade.

Kunnen jullie concrete voorbeelden noemen van beverproblemen?

• Ondergraving van waterkeringen, met risico voor de waterveiligheid.
• Natschade aan landbouw en natuur door beverdammen.
• Schade aan landbouwgewassen en akkers.
• Ondergraving van fiets- en wandelpaden.
• Verzakkende werkpaden langs beken.
• Schade aan cultuurhistorische objecten.
• Belemmering van de doorstroming en vismigratie.

Voor hoeveel bevers is er plaats in Limburg?

In de kansrijke bevergebieden is plaats voor ongeveer 500 bevers. Buiten deze gebieden mag de bever ook voorkomen, maar bij schade wordt ingegrepen volgens de escalatieladder.

Welke gebieden zijn aangewezen als kansrijke bevergebieden?

Dit zijn wateren waar de bever duurzaam kan leven, zoals de beekdalen van de Roer, Niers en Swalm, de beken in het Leudal en de Grensmaas. Buiten deze gebieden mogen bevers blijven zolang ze geen problemen veroorzaken.

Wat gebeurt er met bevers buiten de kansrijke gebieden?

Zolang ze geen problemen veroorzaken, mogen ze daar blijven. Bij overlast biedt het het Faunabeheerplan drie mogelijkheden, oplopend in zwaarte:
• het leefgebied onaantrekkelijk maken
• de bever verplaatsen
• de bever doden
Verplaatsen is momenteel vrijwel niet mogelijk, omdat geschikte leefgebieden bezet zijn en er geen verzoeken zijn uit binnen- of buitenland. Ontstaan er nieuwe uitzetlocaties, dan worden bevers alsnog verplaatst. Alleen als dat niet kan, komt afschot in beeld.

Wie schiet de bevers af? Is dat een taak van het waterschap?

Het waterschap is niet verantwoordelijk voor wilde dieren. Er is geen populatiebeheer, maar een probleemgestuurde aanpak. Het waterschap voert afschot zelf uit of schakelt lokale jagers in. In de toekomst ziet Waterschap Limburg deze taak bij de Wildbeheereenheden.

Gaat dit niet gepaard met groot dierenleed?

Dat roept begrijpelijk emoties op. Pas als andere oplossingen niet mogelijk zijn, wordt toestemming gevraagd aan de provincie. Voor het doden geldt een strikte werkwijze om dierenleed zoveel mogelijk te beperken. Zoals ARK Natuurontwikkeling zegt: 'Bevers beschermen is bevers beheren.'

Hoeveel bevers hebben jullie gevangen en gedood?

Van 1 mei tot 1 oktober worden geen bevers gedood vanwege de voortplantingsperiode. Tussen 1 oktober 2023 en 1 mei 2024 zijn 170 bevers gevangen en gedood.

Waarom kunnen bevers niet worden verplaatst?

Andere provincies willen geen bevers uit Limburg, omdat hun leefgebieden vol zijn of zij natuurlijke verspreiding afwachten. Ook internationaal zijn geen uitzetlocaties beschikbaar. Daarom is verplaatsen momenteel geen optie.

Wat is het protocol als een hele beverfamilie overlast veroorzaakt?

Van mei tot oktober worden geen bevers gedood om te voorkomen dat jongen zonder ouders achterblijven. Verder zijn hiervoor geen vaste kaders.

Hoe gaat het verplaatsen van bevers?

Een familie wordt altijd samen gevangen, vervoerd en uitgezet. Pas als alle dieren zijn gevangen, worden ze naar een vooraf aangelegde kunstburcht gebracht. Zo blijft de familie bij elkaar.

Mag bevervlees gegeten worden?

Nee. Omdat de bever een beschermde soort is, mag het kadaver niet worden vermarkt. Zo wordt voorkomen dat er een markt ontstaat die kan leiden tot stroperij. Gedode bevers mogen alleen worden gebruikt voor wetenschap of educatie.

Wat gebeurt er met de kadavers?

Kadavers gaan naar het RIVM of een destructiedienst. Soms blijven ze in de natuur liggen als dat verantwoord is. Bij het RIVM worden ze onder meer onderzocht op hazenpest.

Hoe ziet de beveraanpak op de lange termijn eruit?

In veel Europese landen worden beverpopulaties beheerd. We verwachten dat dit in Nederland ook zal gebeuren. Tot die tijd geldt een probleemgestuurde aanpak: doden gebeurt alleen als andere oplossingen ontbreken en veiligheid of ernstige schade in het geding is.

Help, ik heb een bever in mijn tuin. Wat moet ik doen?

Het beschermen van eigendommen tegen wilde dieren is de verantwoordelijkheid van de eigenaar. U kunt altijd contact opnemen met het Omgevingsloket voor advies.

Wie bepaalt of bomen in de openbare ruimte worden beschermd?

De eigenaar van de bomen, meestal de gemeente, is hiervoor verantwoordelijk.

Mag ik zelf bomen in de openbare ruimte beschermen?

Dat kan, maar alleen in overleg met de eigenaar van de bomen, meestal de gemeente.