Translate page

We use WeGlot to translate this website.
We take no responsibility for the accuracy of the translation

Select language

Verbeteren Mariapeel

Waterschap Limburg is bezig met de voorbereidingen van de pilot voor de beekdalbrede aanpak van de Groote Molenbeek. Onderdeel van deze pilot is het deeltraject van de aanleg van subirrigatie. We zien mogelijkheden om subirrigatie toe te passen in de omgeving van de Mariapeel, oostelijk van het Mariaveen.

Kenmerken

Projectstatus
Lopend
Thema
DroogteNatuur
Locatie
Tussen de Kerkkuilenweg en de Zwarte Plakweg (ten Oosten van de Mariapeel)

Contactpersoon

Wout Gommers (Gebiedsmakelaar)

Telefoonnummer
+31 6 5775 1554
E-mailadres
[email protected]

Projectdoel

  • Te weten komen hoe de kwaliteit van grond- en oppervlaktewater bij het gebruiken van subirrigatie op grote schaal eruit ziet
  • Te weten komen welke hoeveelheden grond- en oppervlaktewater er ontstaan bij het gebruiken van subirrigatie op grote schaal
  • Bekijken of subirrigatie op grote schaal geschikt is om als maatregel in te zetten op het gebied van klimaatadaptatie
  • Bekijken welk beleid en beheer van belang zijn om deze maatregel op grote schaal succesvol in te zetten
  • Te weten komen welke voorwaarden er zitten aan het realiseren van subirrigatie samen met de omgeving
  • Te weten komen op welke manieren het waterschap subirrigatie kan realiseren, implementeren en gebruiken

Wat willen we gaan doen?

  • Bekijken welke percelen ingezet kunnen worden voor het toepassen van subirrigatie vanuit grondwater.
  • Bekijken welke percelen ingezet kunnen worden voor het toepassen van subirrigatie vanuit aanvoerwater.
  • Een meetplan en meetnet opstellen samen met de omgeving. In dit meetplan wordt beschreven welke aspecten op welke manier worden gemeten. Hierbij kijken we naar hydrologische aspecten, gewas- en bedrijfsvoeringsaspecten en beheer op perceelsniveau en op niveau van het stroomgebied. Het meetnet is een stelsel van meetpunten.
  • Bekijken welke aanpassingen er gedaan moeten worden aan het watersysteem en eventueel aan het drainagesysteem.
  • Aanpassingen en metingen uitvoeren.

Subirrigatie rondom de Groote Molenbeek

Subirrigatie is een techniek waarbij water (aanvoerwater en grondwater) in de bodem van een gebied wordt gebracht via een ondergronds infiltrerend buizenstelsel. Het water verspreidt zich ondergronds via de drainagebuizen, waardoor de grondwaterstand onder het perceel stijgt. Met een vlottersysteem kan de pomp automatisch worden aan- of uitgeschakeld, waardoor het grondwater altijd op het juiste peil staat. Hierdoor kunnen de wortels van de planten makkelijker bij het water komen. Beregenen is dan niet meer (of minder vaak) nodig en verdroging van de bodem is verleden tijd.

Bekijk de video

Planning

Legenda

  • Afgerond
  • Huidig
Status: Afgerond

2021 - Voorbereidingen (Status: Afgerond)

Status: Afgerond

13 februari 2023 - Informatiebijeenkomst (Status: Afgerond)

Status: Afgerond

2024 - Eindrapport (Status: Afgerond)

Status: Huidig

2026 – Doorrekening HSA (Status: Huidig)

De voorkeursvariant uit dit traject wordt hydrologisch doorgerekend in de Hydrologische Systeemanalyse (HSA) Peelvenen. Dit is een project van de provincies Limburg en Noord-Brabant.

In de Hydrologische Systeemanalyse worden, voor verschillende maatregelen, de effecten op de grondwaterpeilen in en rond Natura2000 gebieden van de Peelvenen in beeld gebracht. Ook wordt bekeken in welke mate de natuurdoelen gehaald kunnen worden. Met deze resultaten kan besloten worden of en welk plan uitgevoerd kan worden. Er wordt ook gekeken naar welke maatregelen, zoals subirrigatie, effectief zijn in de bufferzones en peelgebieden om goede wateromstandigheden te krijgen voor deze natuurgebieden. Het resultaat van het doorrekenen staat vooralsnog gepland voor eind van 2026. Na afronding van de HSA bekijkt het waterschap of de uitvoering van de pilot subirrigatie vervolgd kan worden. In de tussentijd is er wel alvast een grondwatermeetnet geplaatst in het projectgebied voor het monitoren van de nulsituatie.

Betrokkenen

  • Provincie Limburg
  • Gemeente Horst aan de Maas
  • Agrarische Belangengroep Mariapeel
  • Omwonenden

Veelgestelde vragen 13 februari 2023

Wat zijn de consequenties als perceeleigenaren meedoen en wanneer is er een go/no go-moment?

Op het moment dat perceeleigenaren in het beoogde pilotgebied aangeven mee te willen gaan draaien in de pilot, dan zijn daar nog geen consequenties aan verbonden. We willen met die groep mensen de inrichting van de pilot verder uitwerken. We gaan werksessies organiseren om benodigde aanpassingen aan de drainagesystemen te bespreken, net als het plaatsen van pompvoorzieningen, extra stuwen, het meetnet (grondwater, waterstanden, afvoeren, opname bebouwing etc.) en de aanpassingen die nodig zijn om het aanvoerwater in het gebied te krijgen. Hiervoor zijn nog geen uitgewerkte plannen gemaakt. We willen de kennis, wensen en zorgen van alle stakeholders en deelnemers zoveel mogelijk benutten en meenemen in de verdere uitwerking. Als eerste stap stellen we een inrichtingsplan ‘aan de tekentafel’ op. In het gebied wordt op dit moment ook gewerkt aan de Gebiedsgerichte Aanpak Vitale Peel (GGA Vitale Peel). Wij volgen de kaders van deze aanpak. Dit betekent dat de vervolgstappen en daadwerkelijke uitvoering afhankelijk is van de uitwerking van de GGA Vitale Peel.

Welke risico's lopen de deelnemers?

Wij begrijpen dat er vrees is voor een groter risico op wateroverlast. Dit onderwerp maakt nadrukkelijk onderdeel uit van de pilot. We brengen dit risico vooraf in kaart en kijken met de omgeving naar de juiste voorzieningen om dit risico te beheersen (bijv. pompvoorziening drainagesysteem, geautomatiseerde stuwen, beheer en onderhoud waterlopen, aanwijzen overloopgebied). Ook willen we een intensief monitoringsnetwerk aanleggen, zodat we een nulmeting kunnen doen. Hiermee kunnen we ook continue de effecten tijdens de pilot meten. Het gaat daarbij om hydrologische effecten, effecten op de (grond)waterkwaliteit en effecten op bebouwing.

Mogen de deelnemers ervan uitgaan dat er altijd voldoende water beschikbaar is?

Rijkswaterstaat voert in 2026 een project uit om de aanvoerhoeveelheid te verhogen, verwachting nu is dat in voorjaar 2028 aanvoer verhoogd kan worden van 3,8 m3/s naar 5,4 m3/s.Daarnaast staat de watervoorziening richting de peelgebieden bovenaan in de verdringingsreeks. Dit betekent dat alles erop gericht zal zijn om de watervoorziening in dit gebied in stand te houden als er een watertekort is.

Mag je beregenen als je net kleine plantjes hebt gepoot op je akker?

Subirrigatie kan de traditionele beregening niet volledig vervangen. Beregening blijft nodig voor bijvoorbeeld het aanslaan van plantjes. Wij kunnen niet garanderen dat er beregend mag worden, ook kijkende naar de Natuurbeschermingswet. Hiervan is de Provincie bevoegd gezag. Subirrigatie is
gericht op sterk verminderen van het grondwatergebruik en verhoging van het freatisch grondwaterpeil.

Kunnen we het overtollige water snel genoeg lozen als er veel neerslag valt, zodat wateroverlast of inundatie voorkomen wordt? En kan dan het systeem iets verder weg van het projectgebied dit aan als er geloosd moet worden?

Wij begrijpen dat er vrees is voor een groter risico op wateroverlast. Dit onderwerp maakt nadrukkelijk onderdeel uit van de pilot. We brengen dit risico vooraf in kaart, ook voor het systeem verder weg van het projectgebied. Samen met de omgeving kijken we naar de juiste voorzieningen om dit te beheersen (bijv. pompvoorziening drainagesysteem, geautomatiseerde stuwen, beheer en
onderhoud waterlopen, aanwijzen overloopgebied). Ook willen we een intensief monitoringsnetwerk aanleggen, zodat we een nulmeting kunnen doen. Hiermee kunnen we ook continue de effecten tijdens de pilot meten. Het gaat daarbij om hydrologische effecten, effecten op de (grond)waterkwaliteit en effecten op bebouwing.

Wat gaat de pilot betekenen voor ondernemers binnen het projectgebied die ervoor kiezen om niet mee te doen en geen drainage op hun percelen hebben?

Bij de verdere uitwerking van de pilot nemen we de hele omgeving mee. Daarbij wordt ook rekening gehouden met percelen van ondernemers die niet meedoen. Voordat uitvoering plaats vindt, zal het inrichtingsplan hydrologisch worden doorgerekend om negatieve effecten, zoals natschade, in beeld te krijgen. Tijdens de uitvoering monitoren we intensief. Ook op percelen die niet deelnemen.

Worden er watergangen opgeknapt of nieuw aangelegd?

Ja. Er zijn kavelsloten die door de aanvoer van water het hele jaar watervoerend moeten worden. Volgens de 7e nitraatrichtlijn (actieprogramma) moeten we voor dit soort waterlopen in de toekomst een bufferzone aanleggen. Alleen voor droge sloten (die tussen april en oktober geen water afvoeren) hoeven we geen zone aan te leggen. Een alternatief is het gebruiken van buizen om water aan te voeren. Deze opties bespreken we gezamenlijk en worden daarna uitgewerkt.

Worden er kavelsloten vergroot zodat in tijden van extreme neerslag het overtollige water snel kan worden afgevoerd en er geen natschade ontstaat aan de gewassen op het veld?

Bij de uitwerking van het inrichtingsplan bekijken we of er sloten vergroot moeten worden. Dit kan nodig zijn om het aanvoerwater in het gebied te krijgen, maar ook om zeker te weten dat er voldoende ruimte is om water af te voeren tijdens natte omstandigheden.

Moeten er ook percelen geëgaliseerd worden?

Dat is nu nog niet duidelijk. Bij verdere uitwerking van de pilot komt dit nog aan bod.

Veelgestelde vragen 21 november 2023

In het conceptrapport van Sweco worden stuwpeilen voorgesteld om te sturen op een ontwateringsdiepte van 40 cm-maaiveld en 50 cm-maaiveld. De ontwateringsdiepte is het verschil tussen het maaiveld en het grondwaterpeil. Kan er in de HSA (Hydrologische Systeemanalyse) voor de Peelvenen ook een variant worden meegenomen waarin wordt gestuurd op 60 cm-maaiveld?

Deze variant is beter voor dieper wortelende gewassen. We vragen Sweco bij het eindrapport om een kaart bij te voegen met een ontwateringsdiepte van 60 cm-maaiveld. Vanuit het waterschap zijn we veelvuldig in contact met de provincie Limburg over de HSA en de door te rekenen scenario’s.

Leidt het verhogen van de waterpeilen niet tot wateroverlast bij woningen of kelders?

Om alles nauwkeurig te berekenen brengen een ‘nul-situatie’ in kaart. We leggen daarmee de huidige peilen vast en doen dit in de toekomst nogmaals om te kunnen vergelijken. Dit doen we op percelen, maar ook rondom huizen. Alle peilbuizen zijn in 2024 geplaatst en er zijn metingen gestart. Met de HSA Peelvenen kunnen we de impact van de pilot op de lokale grondwaterstanden bij de bebouwing onderzoeken.

Zorgt het verhogen van de waterpeilen niet tot afwaardering van de grond?

Om alles nauwkeurig te berekenen brengen we een ‘nul-situatie’ in kaart. We leggen daarmee de huidige peilen vast en doen dit in de toekomst nogmaals om te kunnen vergelijken. Dit doen we op percelen, maar ook rondom huizen. Alle peilbuizen zijn in 2024 geplaatst en er zijn metingen gestart. Met de HSA Peelvenen kunnen we de impact van de pilot op de lokale grondwaterstanden bij de bebouwing onderzoeken. Met deze onderzoeksresultaten kunnen we zowel de hydrologische als financiële impact op de grond vaststellen.

Op dit moment worden teeltmogelijkheden vastgelegd in de meitelling (ook wel De Gecombineerde opgave genoemd) ten opzichte van nieuwe teeltmogelijkheden. Worden de teeltmogelijkheden na de aanpassingen beperkt?

Beperkingen in teeltkeuze na de aanpassingen worden meegenomen in de onderzoeken. Dit doen we door middel van de meitellingen.

Is een bepaalde vorm van reguliere beregening nog mogelijk in de toekomst (bijvoorbeeld als noodgreep)?

Of en hoe in de toekomst nog gebruikt kan worden gemaakt van grondwater voor beregening in de landbouw is nog onduidelijk. Op dit moment lopen er diverse procedures rondom grondwateronttrekkingen voor beregening open teelten binnen de hydrologische bufferzones. Ook zal er worden gewerkt aan een nieuw Beheerplan Natura 2000 Pelen. De uitkomsten van deze procedures bepalen of er mogelijkheden zullen zijn.