Omgevingswet

De Omgevingswet gaat over de ruimte waarin we wonen, werken en ontspannen: de fysieke leefomgeving. Deze nieuwe wet voegt wetten samen en vereenvoudigt de regels voor veel van wat u buiten ziet, ruikt en hoort. U kunt hierdoor in één keer kennisnemen van de regels en voorschriften van de verschillende bestuurslagen (gemeenten, waterschappen, provincies en Rijk). De wet geldt voor alle inwoners, organisaties en bedrijven. De Omgevingswet trad op 1 januari 2024 in werking.

Wanneer krijgt u met de Omgevingswet te maken?

U krijgt met de Omgevingswet te maken als u iets wilt veranderen in uw leefomgeving. Bijvoorbeeld als u:

• uw huis wilt verbouwen;

• grond wilt ophogen of afgraven bij een watergang;

• wilt bouwen in de buurt van een dijk;

• water wilt lozen op oppervlaktewater.

U bent dan initiatiefnemer. Met de vergunningscheck van het Omgevingsloket controleert u of u een vergunning nodig heeft of een melding moet doen. Ook kunt u met de Omgevingswet te maken krijgen als iemand anders plannen heeft in uw omgeving. Bijvoorbeeld bij woningbouw met extra waterberging, een dijkversterking of het herinrichten van een beek. U bent dan belanghebbende.

Hoe zijn de regels opgebouwd?

De Omgevingswet is de overkoepelende wet. Hierin staat hoe overheden omgaan met de fysieke leefomgeving. De concrete regels zijn uitgewerkt door het Rijk, gemeenten en waterschappen.

Bij één activiteit kunt u daarom te maken krijgen met:

• regels van het waterschap (Waterschapsverordening);

• landelijke regels van het Rijk (Besluit activiteiten leefomgeving – Bal);

• regels van de gemeente (omgevingsplan).

Deze regels vullen elkaar aan. Welke regels voor u gelden, hangt af van de activiteit en de locatie.

Waterschapsverordening

In de Waterschapsverordening staan de regels voor activiteiten in en rondom water, dijken en grondwater in ons werkgebied. Met deze regels beschermen we waterkeringen, watergangen en waterstanden.

Voor sommige activiteiten moet u vooraf een melding doen of een vergunning aanvragen. Denk aan werkzaamheden bij een dijk, het aanpassen van een watergang of het lozen van water. Via de vergunningcheck kunt u controleren of u een vergunning nodig heeft. Doe altijd de vergunningcheck voordat u een vergunning aanvraagt. De verordening bevat bijvoorbeeld regels voor het lozen op oppervlaktewater. Het gaat onder andere om:

• lozen van grondwater bij ontwatering;

• lozen van afstromend hemelwater van wegen of andere verharde oppervlakken;

• lozingen bij onderhoudswerkzaamheden aan objecten in of nabij oppervlaktewater;

• het lozen van huishoudelijk afvalwater op oppervlaktewater wanneer een woning meer dan 40 meter van het riool ligt (via een zuiveringsvoorziening).

Besluit activiteiten leefomgeving

Het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) bevat landelijke regels van het Rijk voor zogenoemde milieubelastende activiteiten. Met de invoering van de Omgevingswet is het begrip ‘inrichting’ uit de Wet milieubeheer vervallen. In plaats daarvan gelden regels per activiteit. Per milieubelastende activiteit is vastgelegd welke eisen gelden om schade aan de leefomgeving te voorkomen of te beperken.

Niet alle activiteiten uit het voormalige Activiteitenbesluit zijn opgenomen in het Bal. Een deel daarvan is overgeheveld naar het omgevingsplan van de gemeente. Daardoor kunnen naast de rijksregels ook gemeentelijke regels van toepassing zijn.

Participatie

De Omgevingswet stimuleert dat u actiever en eerder wordt benaderd om mee te denken over nieuwe plannen in uw buurt. Op welke manier dat gebeurt, kan verschillen.

Wanneer en voor wie is participatie verplicht?

Overheden zijn verplicht aan participatie te doen bij de voorbereidingen van een omgevingsvisie, omgevingsplan, omgevingsprogramma, projectbesluit, omgevingsverordening en waterschapsverordening.

Een initiatiefnemer (diegene met een plan of idee) wordt aangemoedigd om aan participatie te doen, maar is dat niet verplicht. Er geldt één uitzondering: een gemeenteraad kan gevallen aanwijzen waarin participatie wél verplicht is. Het gaat dan om activiteiten die niet binnen het omgevingsplan passen en waarvoor een vergunning nodig is.