Energiekansenkaart

Biogas

Op 7 van de 17 rioolwaterzuiveringsinstallaties wordt zuiveringsslib vergist. Bij de vergisting komt biogas vrij dat we momenteel vooral inzetten in onze warmtekrachtkoppelingen (WKK’s). Met de WKK’s produceren we duurzame elektriciteit en warmte voor eigen verbruik op de rioolwaterzuiveringsinstallaties. In totaal produceren we bijna 8 miljoen m3 biogas waarmee we meer dan 12 miljoen kWh aan duurzame elektriciteit opwekken. Met de slibvergistingen wordt ongeveer 30% van het hele energieverbruik van WL duurzaam opgewekt.

In de toekomst komen er steeds meer alternatieve toepassingsmogelijkheden voor biogas. Biogas kan bijvoorbeeld worden opgewerkt tot groen gas of tot transportbrandstof (bio CNG of bio LNG) of als ruw biogas worden geleverd aan de omgeving. WL onderzoekt welke mogelijkheden het meest kansrijk zijn, en vooralsnog lijkt dat de opwerking van biogas naar groen gas te zijn. Mogelijk kunnen in de nabije omgeving toepassingen worden geïnitieerd in samenwerking met bedrijven, gemeenten of lokale energiecoöperaties.

Op de kaart is aangegeven waar de biogasproductielocaties zich bevinden en hoeveel biogas er wordt geproduceerd. Tevens is aangegeven wanneer de huidige biogasbenutting wordt beëindigd. Op dat moment (of mogelijk al eerder) ontstaan er kansen voor een andere toepassing van het biogas, met of voor de omgeving.

Mocht u ideeën hebben om ons biogas op een slimmere en duurzamere manier in te zetten, dan kunt u contact met ons opnemen.

De huidige productie is weergegeven in gemiddelde biogasproductie per uur en in aardgasequivalenten per uur. Het biogas wordt continue geproduceerd (24 uur per dag, 7 dagen per week) en kan qua hoeveelheid fluctueren met +/- 50%. Ons biogas heeft een methaangehalte (CH4) van 55 tot 65%.

Waterkracht

Elektriciteit kan worden opgewekt met stromend water in beken en rivieren en met vallend water bij stuwen of dammen. Het technisch en economisch potentieel is in Limburg relatief laag omdat de rivieren en beken doorgaans te weinig water afvoeren en het verval en de stroomsnelheid te klein zijn.

De meest kansrijke locaties voor de winning van waterkracht zijn op de kaart in beeld gebracht. De grootste potentie zit bij stuwen in grotere beken. Hoe groter het verval en de afvoer, des te groter het potentieel. Energie uit vrije stroming heeft veel minder potentie, omdat de stroomsnelheden relatief laag zijn en veel beken gestuwd zijn.

Omdat de hoeveelheid energie die kan worden opgewekt beperkt is, kan de waterkrachtcentrale vrijwel altijd op het lokale elektriciteitsnetwerk worden aangesloten. Dit heeft als voordeel dat de kosten voor een elektriciteitsaansluiting dan relatief laag zijn. Desondanks is de financiële haalbaarheid van waterkrachtprojecten klein vanwege de beperkte schaal.

Per locatie is het feitelijke potentieel beperkt tot het energieverbruik van maximaal enkele woonhuizen. Over heel Limburg wordt het potentieel geschat op energie voor enkele honderden huishoudens.

Vanwege de (te) geringe bijdrage van waterkrachtprojecten aan de energieneutraliteit van WL, zijn wij niet voornemens om zelf, buiten de bestaande turbine in de Roer, te investeren in waterkrachtprojecten. Mocht u wel geïnteresseerd zijn in een waterkrachtproject in onze rivieren/beken, dan nodigen wij u uit om contact op te nemen om de mogelijkheden te bespreken, via het contactformulier. We toetsen voorstellen aan de randvoorwaarden die we hanteren om het water(eco)systeem te beschermen, de hoogwaterafvoer te garanderen, wateroverlast te voorkomen en om onze beheertaken goed uit te kunnen voeren.

Windenergie

Op basis van een verkenning blijkt dat er op de terreinen van WL geen mogelijkheden zijn voor het plaatsen van windturbines. Dit vanwege belemmeringen zoals nabij gelegen woningen, de ligging van ondergrondse leidingen, hoogspanningsleidingen en meer. Om deze reden zoeken we mogelijkheden om te participeren in projecten met derden.

Warmte uit afvalwater

Uit afvalwater (rioolwater) kan warmte worden gewonnen, we noemen dit Thermische Energie uit Afvalwater (TEA). De warmte kan worden gebruikt voor het verwarmen van nabijgelegen gebouwen, woonwijken, zwembaden etc. en zo het verwarmen met fossiele brandstoffen vervangen.

Om de warmte uit het afvalwater te gebruiken moet een warmtewisselaar in de afvalwaterleiding worden geplaatst. Middels een pompinstallatie en een apart leidingcircuit wordt vloeistof van de warmtewisselaar naar een warmtepomp verpompt. De warmtepomp waardeert de laagwaardige warmte uit het afvalwater (‘s winters ca. 10 en ‘s zomers ca. 20 °Celsius) op tot hoogwaardigere warmte (met een temperatuur van 40 à 60 °Celsius). Die kan via een secundair circuit aan gebouwen, zwembaden etc. geleverd worden.

Als warmtebron kan zowel rioolwater in de aanvoerstelsels naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie worden gebruikt, als het effluent dat via een leiding of een goot wordt geloosd op oppervlaktewater. Effluent is gezuiverd afvalwater dat in de rioolwaterzuiveringsinstallatie is behandeld. Het gebruik van effluent is gunstiger dan rioolwater omdat:

• Dit schoner is (minder problemen met vervuiling, verstoppingen etc.) en beter te verpompen.
• Dit geen negatief effect heeft op de werking van de rioolwaterzuiveringsinstallatie.
• Dit een hoger debiet (en dus meer thermische energie) heeft dan de vertakte aanvoerleidingen.

Het winnen van warmte uit afvalwater is het gunstigst als dit gecombineerd wordt met een zogenoemd Warmte en Koude Opslagsysteem (WKO). De warmte wordt dan aan de WKO-installatie afgegeven. De WKO is nodig om op een ander moment de warmte te kunnen gebruiken (in de winter) dan wanneer deze wordt opgewekt (in de zomer).

De combinatie van thermische energie uit afvalwater met een WKO is gunstig omdat:

• De business case meestal positiever is dan bij andere energiebronnen waarmee met een WKO warmte geregenereerd wordt, zoals lucht en aardwarmte;
• Water in vergelijking met regenereren aan de lucht (met een drycooler) minder geluidsoverlast geeft;
• Daarmee het oppervlaktewater netto iets afkoelt, wat gunstig is voor de waterkwaliteit in de zomer, zodat er bijvoorbeeld geen blauwalg ontstaat.

Waar is warmte uit afvalwater kansrijk?

Aanbod van warmte

De winning van warmte in combinatie met warmte-koude opslag (WKO) is kansrijk in de onmiddellijke nabijheid van aan- of afvoerleidingen van afvalwater. Vanwege de kosten van leidingwerk (van en naar de te verwarmen gebouwen) zijn er vooral in een zone van 500 meter rondom afvalwaterleidingen haalbare projecten. Buiten deze haalbaarheidszone zijn de kosten voor leidingwerk hoog en zijn projecten minder of niet rendabel. Voor toepassing op zeer grote schaal (bijvoorbeeld bij een koppeling op een stadswarmtenet) kunnen langere afstanden worden gehanteerd.

Kijk voor meer uitgebreide informatie over thermische energie uit afvalwater (aquathermie-toepassingen) naar de landelijke aquathermiekaart TEA-potentie rwzi's | Kansrijke rwzi's voor de warmtetransitie (omgevingswarmte)
. Je kunt de rondleiding bekijken door op de onderstaande link te klikken en dan op de button 'Start de tour'. Ook kun je kijken op de landelijke aquathermviewer kaart van Warming up. Kijk voor meer achtergrondinformatie op: https://www.warmingup.info
.

Vraag naar warmte

Voor realiseerbare thermische energie uit afvalwater (TEA) projecten is het van belang dat het aanbod en de vraag naar warmte goed op elkaar zijn afgestemd. Omdat voor TEA-projecten leidingen aangelegd moeten worden zijn deze projecten alleen haalbaar als de warmtevraag voldoende groot is. Alleen in steden en dorpen is de woningdichtheid groot genoeg om haalbare TEA-projecten te realiseren.

Samenkomst vraag en aanbod

De plekken waar vraag en aanbod naar warmte uit afvalwater samenkomen, zijn de meest kansrijke locaties om TEA-projecten te realiseren. Renovatie van wijken met veel collectief woningbezit en nieuwbouwprojecten waarbij lage temperatuurverwarming kan worden toegepast (bijv. vloerverwarming) bieden de beste mogelijkheden.

Initiatieven

Omdat TEA-projecten een negatief effect kunnen hebben op de goede werking van onze rioolwaterzuiveringen, transportleidingen en de kwaliteit van het oppervlaktewater, zullen initiatieven altijd in samenwerking met het Waterschapsbedrijf Limburg worden beoordeeld op geschiktheid en in samenwerking worden gerealiseerd.

Indien u interesse heeft om samen met ons een TEA-project te ontwikkelen en hierin te participeren, nodigen wij u uit om contact met ons op te nemen via het contactformulier in de rechter kolom.

Warmte uit oppervlaktewater

Uit oppervlaktewater kan in combinatie met een zogenoemd Warmte en Koude Opslagsysteem (WKO) warmte of koude worden gewonnen. De warmte kan gebruikt worden voor ruimteverwarming en zo verwarming met fossiele brandstoffen vervangen.

Om warmte uit oppervlaktewater te gebruiken moet in de nabijheid van een warmtevrager (woonwijk of bedrijfsgebouw) een pompinstallatie bij het water worden geplaatst. Deze pompinstallatie pompt het oppervlaktewater naar een warmtewisselaar die de warmte uit het oppervlaktewater haalt en het aan de WKO-installatie afgeeft. De WKO is nodig om op een ander moment de warmte te kunnen gebruiken (in de winter) dan wanneer deze wordt opgewekt (in de zomer).

Het winnen van thermische energie uit oppervlaktewater is gunstig omdat:

• De business case meestal positiever is dan bij andere energiebronnen waarmee met een WKO warmte geregenereerd wordt zoals lucht en aardwarmte;
• Water in vergelijking met regenereren aan de lucht (met een drycooler) minder geluidsoverlast geeft;
• Daarmee het oppervlaktewater netto iets afkoelt, wat gunstig is voor de waterkwaliteit in de zomer, zodat er bijvoorbeeld geen blauwalg ontstaat.

Waar is warmte uit oppervlaktewater kansrijk?

Aanbod van warmte

De winning van warmte in combinatie met warmte-koude opslag (WKO) is kansrijk in de onmiddellijke nabijheid van rivieren en beken. Vanwege de kosten van transportleidingen (van en naar de te verwarmen gebouwen) zijn TEO-projecten vooral haalbaar in een zone van 500 meter rondom de hoofdwaterlopen. Buiten deze haalbaarheidszone maken de kosten voor transportleidingen de projecten minder rendabel. Kijk voor meer uitgebreide info over thermische energie uit oppervlaktewater (aquathermie-toepassingen) naar de landelijke Aquathermviewer kaart van Warming up: https://warmingup.geoapps.nl
. Meer achtergrondinformatie staat op: https://www.warmingup.info
.

Vraag naar warmte

Voor realiseerbare TEO-projecten is het van belang dat vraag en aanbod naar warmte bij elkaar komen. Omdat voor TEO-projecten transportleidingen aangelegd moeten worden, zijn deze projecten alleen haalbaar als de warmtevraag voldoende groot is. Alleen in steden en dorpen is de woningdichtheid groot genoeg voor haalbare TEO-projecten.

Samenkomst vraag en aanbod

De plekken waar de vraag naar warmte en het aanbod van warmte uit oppervlaktewater samenkomen zijn de meest kansrijke locaties om TEO-projecten te realiseren. Renovatie van wijken met veel collectief woningbezit en nieuwbouwprojecten nabij kanalen, plassen en meren bieden de beste mogelijkheden. Kleinere beken en plassen zijn minder geschikt.

Initiatieven

Waterschap Limburg kiest er voor om niet zelf te investeren in warmtewinning uit oppervlaktewater en laat eventuele initiatieven over aan de omgeving. Mocht u wel geïnteresseerd zijn in een warmteproject in onze rivieren/beken, dan nodigen wij u uit om contact op te nemen om de mogelijkheden te bespreken via het contactformulier in de rechter kolom. We toetsen voorstellen aan de randvoorwaarden die we hanteren om het water(eco)systeem te beschermen, de hoogwaterafvoer te garanderen, wateroverlast te voorkomen en om onze beheertaken goed uit te kunnen voeren.

Koude energie uit oppervlaktewater

Koude uit oppervlaktewater kan ingezet worden voor comfortkoeling (met klimaatinstallaties, airco’s) en productkoeling (koelkasten). Instellingen en bedrijven zoals zorginstellingen, grote kantoorgebouwen, koelbedrijven en datacentra maken hier veel gebruik van. Ook in woonhuizen is er een toenemende behoefte aan koeling.

Ons oppervlaktewatersysteem biedt in combinatie met warmte en koude opslagsystemen (WKO) veel potentie voor duurzame comfort- en productkoeling die koeling met fossiele brandstoffen kan vervangen.

Voor de uitleg wordt verwezen naar het tabblad 'Warmte uit oppervlaktewater'. Warmte kan dan vervangen worden door koude.

Het waterschap zal alleen koudewinning toestaan als dit in combinatie is met WKO. Daarmee kan voorkomen worden dat de temperatuur van het oppervlaktewater in de zomer toeneemt. Opwarming is ongewenst omdat dit nadelige gevolgen voor de ecologie en waterkwaliteit heeft.

Zonnepanelen bij rioolwaterzuiveringen

Het Limburgse afvalwater wordt vanaf medio 2019 nog duurzamer gezuiverd: daarvoor zorgen 33.000 zonnepanelen op elf rioolwaterzuiveringsinstallaties verspreid over Limburg.

Hiermee heeft het Waterschap Limburg in één klap een verduurzaming van het energieverbruik gerealiseerd van 15%. Het zonnepanelenproject behoort tot de grotere projecten in Nederland. Jaarlijks wordt hiermee meer dan 10 miljoen kWh duurzame energie opgewekt.

We onderzoeken of we op korte termijn nog grootschaliger zonne-energie kunnen inzetten voor de verdere verduurzaming van ons energieverbruik. De mogelijkheden hiertoe zijn onder andere afhankelijk van de ruimte die beschikbaar is voor zonnepanelen op daken, zuiveringstechnische werken, waterbergingen, vrije velden en reserveterreinen en of dit kan worden aangesloten op het elektriciteitsnet.

Op de energiekaart is aangegeven waar al zonnepanelen zijn geplaatst en waar WL nog plannen heeft om in de toekomst zonnepanelen te plaatsen. Op de overige terreinen van WL zijn (nog) geen plannen om zonnepanelen te plaatsen. Mogelijk kunnen hier in samenwerking met de omgeving zonneprojecten worden geïnitieerd. Bijvoorbeeld in de vorm van lokale energie coöperaties.

Vanwege de doelstelling om zelf energieneutraal te werken, heeft WL zo veel mogelijk van de eigen beschikbare terreinen ingevuld met zonnepaneelinstallaties. Mocht u op aangrenzende gronden zonnepaneelinstallaties willen realiseren, dan verkennen we graag de voordelen van een samenwerking. Neem hiervoor contact op via het contactformulier.