“Waterschap Limburg heeft dit initiatief vanaf het begin ondersteund en mogelijk gemaakt. Hier heb ik me persoonlijk hard voor gemaakt. Als overheden kunnen we wel plannen bedenken, maar het is veel beter als de agrariërs zichzelf samenpakken en plannen maken. Zij kennen het gebied en weten wat er nodig is. Dit is precies hoe wij binnen NOVEX de Peel willen werken: gebiedsgericht en samen met de mensen die hier ondernemen en wonen,”

aldus Chrit Wolfhagen, lid van het Dagelijks Bestuur van Waterschap Limburg.

Aanleiding

In juni 2024 is de rechter meegegaan in het voornemen van de provincies Limburg en Brabant om geen vrijstelling van vergunningplicht voor grondwateronttrekking in de bufferzones meer te geven voor de beregening bij open teelten (wijzigingsbesluit Natura2000 beheerplan Groote Peel, Deurnsche Peel en Mariapeel). Dit zou kunnen betekenen dat agrariërs die hun percelen met grondwater willen beregenen in droge periodes in de toekomst een natuurvergunning moeten aanvragen. Dat geldt niet voor putten die voor 10 juni 1994 zijn geslagen. Op veel plekken is landbouw dan niet meer mogelijk. In 2022 vooruitlopend op de regelgeving hebben de agrarische ondernemers met een ligging aan de Groote Peel elkaar opgezocht. Gezamenlijk zijn de agrariërs op zoek gegaan naar het antwoord op de vragen:

• Hoe kunnen we in dit gebied blijven ondernemen?
• Minder afhankelijk van grondwateronttrekking zijn?
• Actief bijdragen aan een robuust watersysteem en een veerkrachtige natuur?

Gebied De Groote Peel

Het Natura2000-gebied De Groote Peel is een kwetsbaar hoogveengebied dat volledig afhankelijk is van een stabiele, hoge grondwaterstand. Die balans staat al jaren onder druk. In droge perioden kan het grondwaterpeil in de omliggende bufferzones met 1,5 tot 2 meter dalen. Dit leidt tot verdroging van natuurwaarden én toenemende onzekerheid voor agrariërs. Tegelijkertijd komen hier meerdere opgaven samen:

• herstel van Natura2000-doelen
• verbetering van waterkwaliteit en waterbeschikbaarheid
• klimaatadaptatie (droogte en extreme neerslag)
• toekomstbestendige landbouw

Juist in deze samenhang ligt de kans. Door waterbeheer, natuurherstel en landbouwontwikkeling integraal te benaderen, kan De Groote Peel uitgroeien tot een voorbeeld voor bufferzones rond Natura2000-gebieden.

Van aanleiding naar aanpak

De afgelopen periode heeft het MAP aan een gebiedsplan gewerkt dat perspectief biedt voor zowel landbouw als natuur. Er liggen inmiddels diverse uitgewerkte ideeën en onderzoeken op tafel, waaronder:

• aanleg van sub-irrigatie met aanvoer van water uit het kanaal
• forse vermindering van gewasbeschermingsmiddelen
• praktijkonderzoek naar mechanische onkruidbestrijding, door ondernemers zelf met een onafhankelijke teeltadviseur
• verhoging van biodiversiteit
• extensivering van melkveehouderij

Paul Venner, voorzitter van het MAP zegt over de plannen:

“Wij geloven in een gezamenlijke toekomst: een natuurlijke, ondernemende en leefbare Peel, waarin landbouw, water en natuur elkaar versterken.”

Samen vooruit

Wij zien dit initiatief als een concrete uitwerking van de NOVEX-aanpak, zoals vastgelegd in het Zich Ontwikkelend NOVEX-perspectief 2050 (ZON2050) en de Regionale Uitvoerings- en Investeringsagenda (RUIA). Het sluit direct aan bij het sleutelthema Waterbeschikbaarheid Maas en geeft invulling aan de ambitie voor de meerkleurige Peel: een natuurlijke, ondernemende en leefbare regio waarin landbouw, water en natuur elkaar versterken.