Het aanpakken van wateroverlast en droogte doen we samen!


Het programma Water in Balans van Waterschap Limburg is ambitieus: we willen problemen door wateroverlast en droogte in landelijke en bebouwde gebieden verminderen, beekdalen klimaatbestendiger maken, beekonderhoud aanpassen, gebieden inrichten waar we water tijdelijk kunnen vasthouden en ook de informatievoorziening verbeteren. Dit allemaal in goede afstemming en samenwerking met de omgeving, waarbij ruimte is voor creatieve en vernieuwende ideeën. Met Water in Balans hopen we te bereiken dat onze omgeving de toekomstige extreme regenval beter kan verwerken. We zijn al volop bezig met meerdere concrete, zichtbare maatregelen in het veld. Tegelijkertijd starten we langduriger processen op die nodig zijn om onze omgeving zoveel als mogelijk aan te passen aan het nieuwe klimaat.

Het klimaat verandert

In mei van dit jaar hadden we te maken met tal van hoosbuien met grote wateroverlast. Ook in juni 2016 zorgden enorme hoosbuien en hagel voor honderden miljoenen euro’s schade aan gewassen en gebouwen. In 2010, 2012 en 2014 was er sprake van grote wateroverlast en in het voorjaar van 2017 was het juist heel erg droog. Alles wijst erop dat dit geen incidenten zijn, maar een voorproefje van een structureel veranderend klimaat. Dat gaat sneller dan verwacht. Extreme hoeveelheden neerslag, ernstige droogte en hitte zijn veranderingen van het klimaat, die onze steden, landbouwgronden en natuurgebieden bedreigen. Als we niks doen, zullen we hier steeds grotere problemen door ervaren.

Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie

Om onnodige schade door klimaatverandering in de toekomst te voorkomen, moeten we nu doorpakken. Hierbij moeten we meten hoe het gaat, wat er  op ons afkomt en alert en nuchter kunnen reageren. Van inwoner tot stedenbouwkundige, van boer tot burgemeester, iedereen moet de handen uit de mouwen steken. Hoe? Dat staat in het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA). Per gemeente brengen we de kwetsbaarheden in kaart. Het Rijk, provincies, waterschappen en gemeentes spreken vervolgens af wie wat moet doen en wanneer.  Zo houden we elkaar scherp!
Met het programma Water in Balans en de vergelijkbare programma’s in Noord-Brabant sluiten we hier naadloos op aan.  Dijkgraaf Patrick van der Broeck: “Een effectieve aanpak is alleen mogelijk als we de gehele natuurlijke en bebouwde omgeving hierin meenemen, én samenwerken met alle gebruikers van ons landschap. Het vraagt om actieve betrokkenheid van inwoners, ondernemers, overheids- en andere organisaties.”

DPRA-Zuid

De provincies Noord-Brabant en Limburg, de waterschappen in deze provincies én de gemeenten hebben allemaal samen het programma DPRA-Zuid gemaakt. “Het DPRA-Zuid is meer dan een optelsom van alle provinciale en gemeentelijke programma’s. Het geeft meerwaarde in het gezamenlijk oppakken van programmaonderdelen”, vult Van der Broeck aan, “daarnaast staat er in het DPRA-Zuid ook een concreet financieel bod. Alleen al voor Limburg bedraagt dit voor de komende jaren meerdere tientallen miljoenen. Hiervoor vragen wij een bijdrage van het Rijk.”  Het bod met alle daarbij behorende acties en programma’s is aangeboden aan minister Melanie Schultz van Haegen (Infrastructuur en Milieu).

Onderdelen Water in Balans

Binnen Water in Balans gaan we aan de slag met vier onderdelen:
1. Aanpakken van knelpunten in onze leefomgeving zodat we de gevolgen van extreem weer, zoals hoosbuien, hitte en droogte, beter aankunnen.
2. Onderzoeken en waar nodig aanpassen van het onderhoud van onze wateromgeving (zoals het maaien van de beekoevers).
3. Verbeteren van de informatievoorziening en het goed beheren van alle gegevens die te maken hebben met alle elementen in onze wateromgeving.
4. Inrichten van een slagvaardige crisisorganisatie, zodat iedereen goed en alert kan handelen bij calamiteiten.

Bij deze vier onderdelen realiseren we:

‘Quick wins’:

Dit zijn maatregelen en acties, die we snel kunnen inzetten en die snel resultaat hebben. Denk aan het aanpassen van het beekonderhoud of het stimuleren van de aanschaf van deurschotjes om schade aan woningen door wateroverlast te voorkomen.

Gebiedspilots:

Samen met gemeente, betrokken instanties en inwoners zijn we aan de slag in zes daarvoor benoemde gebiedspilots. In deze gebieden gaan we gezamenlijk intensief aan de slag met het voorkomen van wateroverlast door het gehele gebied als uitgangspunt te nemen. We inventariseren de belangrijkste knelpunten en we gaan samen aan de slag met nieuwe manieren van werken. Denk hierbij aan het samen met gemeenten gaan aanpassen van de ruimtelijke inrichting in steden en dorpen. Als waterschap kunnen we dit niet alleen; we doen dit met en voor de omgeving in co-creatie, co-realisatie en co-beheer.

Overige acties:

Een flink aantal maatregelen organiseren we buiten de gebiedspilots om. Denk aan maatregelen die binnen het reguliere werk van het waterschap vallen, zoals het aanpassen van locaties zodat ze voldoen aan de wettelijke wateroverlastnormering. Of het ontwikkelen en voeren van publiekscampagnes om inwoners en bedrijven bewuster te maken van hun eigen rol in dit verhaal (bijvoorbeeld het ‘waterklaar’ maken van je tuin). Ook kijken we kritisch naar het verbeteren van onze eigen bedrijfsvoering.


Zie ook