Aanleg vispassage Molenplas (Stevensweert)


Inleiding

In de gemeente Maasgouw, tussen de kernen Ohé en Laak en Stevensweert, ligt het stroomgebied van de Oude Maas. Deze beek komt uit in de Molenplas, die is verbonden met de Biltplas. Vanuit de Biltplas is er een verbinding met de Maas. Deze twee plassen zijn nu moeilijk te passeren voor vissen. De vissen willen vanuit de Maas door de twee plassen en door de Oude Maas richting de Geleenbeek zwemmen om zich voort te planten. Ze voelen normaal aan de stroming van het water welke kant ze op moeten; de zogenoemde lokstroom. Dit gaat nu niet goed doordat er weinig stroming is in de plassen. Hierdoor voelen de vissen niet welke richting ze op moeten zwemmen en kunnen ze de ingang van de Oude Maas niet altijd vinden.

Om de vissen te helpen, leggen Waterschap Limburg en Rijkswaterstaat een nieuwe beek (vispassage) aan langs de Molen- en Biltplas. De uitvoering van werkzaamheden gebeurt onder ecologische begeleiding en in afstemming met Natuurmonumenten als eigenaar en beheerder van het gebied. De nieuwe beek krijgt de naam 'Verlengde Oude Maas'.

Het doel

Door dit project verbetert de zwemroute voor vissen vanuit de Maas naar de Oude Maas. Hierdoor kunnen ze de plekken waar ze zich voortplanten beter bereiken. We voeren dit project uit zodat dit gebied voldoet aan de eisen van de Kaderrichtlijn Water (KRW). Het doel van de KRW is het oppervlaktewater in Europa uiterlijk in 2027 in goede toestand terug te brengen. Dit betekent dat het water niet vervuild is en een geschikt leefgebied is voor de planten en dieren die er thuishoren.

Rijkswaterstaat onderzoekt of nog meer KWR maatregelen uitgevoerd kunnen worden in de gemeente Maasgouw. Het gaat om nog twee oevers en drie ondiepe geulen.  Meer informatie vindt u op: http://www.rijkswaterstaat.nl/maasoevers

Wat gaan we doen?

Aan de oostkant langs de Biltplas en de Molenplas leggen we een vispassage aan die de naam ‘Verlengde Oude Maas’ krijgt. Deze 2 km lange nieuwe beek zal licht slingerend van de noordzijde van de Biltplas naar de monding van de Oude Maas aan de zuidkant van de Molenplas stromen. Doordat het water door een smalle, ondiepe, bedding loopt, stroomt het harder. De lokstroom is daar dan ook sterker dan in de Molenplas. Hierdoor ontstaat een soort hulproute voor de vissen. Deze vispassage leggen we aan in de bestaande natuur en zoveel mogelijk daar waar vroeger een beek stroomde.

Oversteekplaatsen

Op verschillende plekken komen oversteekplaatsen voor wandelaars over de nieuwe beek. Eén daarvan is bij de parkeerplaats aan de Verlengde Oude Maasweg. Hier wordt een aquaduct gemaakt om de Verlengde Oude Maas te laten kruisen met de Echtermolenbeek. De Molenbeek zal onder de nieuwe vispassage doorstromen naar de Biltplas. Ook komen er op vier plekken doorwaadbare plaatsen voor de grote grazers. Zo kunnen de Galloway-runderen en de Konikpaarden van de ene kant van de beek naar de andere kant lopen.

Ecologie

De beek wordt aangelegd in het leefgebied van verschillende plant- en diersoorten. De werkzaamheden gebeuren daarom onder ecologische begeleiding en buiten het broedseizoen. Zonodig treffen we maatregelen om de planten en dieren zo min mogelijk te verstoren.

Update oktober 2021 Vispassage Verlengde Oude Maas

Eind november 2021 starten we met de aanleg van de vispassage in Stevensweert. Voordat we met machines aan de slag gaan, hebben we de vissen in een aantal plassen gevangen. Deze plassen maken we dicht door deze te vullen met grond, zodat de vispassage kan worden aangelegd.

De inheemse soorten zoals de zeelt, karper, brasem en giebel zijn uitgezet in de Biltplas. Deze vissoorten horen oorspronkelijk in Nederland thuis. Exotische soorten zoals de zonnebaars en Amerikaanse dwergmeerval hebben we volgens het exotenbeleid niet overgeplaatst. Deze vissen hebben geen natuurlijke vijanden. Daardoor kunnen zij de inheemse planten en dieren in gevaar brengen.

karper 2

karper

karper

zwarte Amerikaanse dwergmeerval

Update december 2021

De aanleg

De afgelopen maanden zijn Waterschap Limburg, Rijkswaterstaat en Natuurmonumenten druk bezig geweest met de voorbereiding van dit project. Midden december is aannemer Van de Biggelaar gestart met het inrichten van het werkterrein. Vanaf eind december beginnen de graafwerkzaamheden voor de aanleg van de nieuwe beek. Op verschillende plekken komen oversteekplaatsen voor wandelaars. Ook komen er doorwaadbare plaatsen voor grote grazers. Zo kunnen de Galloway-runderen en de Konikpaarden van de ene naar de andere kant van de beek lopen. Naar verwachting zijn de werkzaamheden eind april afgerond. Hierna kan er weer gewandeld worden in dit gebied.

De uitvoering

Door de hoge waterafvoeren van juli 2021 is er zand, klei en grint afgezet. De monding van de Oude Maas is hierdoor verplaatst. In overleg met Natuurmonument en Rijkswaterstaat is besloten die nieuwe natuurlijke ontwikkeling niet te veranderen. De aanleg van de nieuwe beek wordt aangepast. Het deel van het gebied waar wordt gewerkt, is tijdens de uitvoering voor de veiligheid afgesloten voor sportvissers.

Update april 2022

De aanleg van de vispassage aan de Molen-en Biltplas is goed op dreef. Zo is de 2 km lange vispassage reeds gegraven. Deze 2 km nieuwe beek krijgt de naam ‘verlengde oude maas’. Volgens de planning zouden de werkzaamheden in het najaar van 2021 aanvangen. Het werk is echter pas later begonnen. Voor sommige delen is meer tijd nodig. Dit komt door onvoldoende beschikbaarheid van materialen én noodzakelijke aanpassingen in het ontwerp vanwege de veranderende situatie als gevolg van de wateroverlast in juli 2021. Dat betekent dat we nog niet klaar zijn met de werkzaamheden. We verwachten in juni 2022 het gebied weer open te kunnen stellen voor de wandelaars.

Aquaduct: kruising Echter Molenbeek en Verlengde Oude Maas

Op dit moment heeft de aannemer een van de specials in het werk gemaakt, namelijk het aquaduct. De Echtermolenbeek kruist hier de nieuwe vispassage. De vispassage ‘Verlengde Oude Maas’ gaat met een aquaduct onder de Echter Molenbeek door. Hiervoor wordt zo’n 15 meter koker aangelegd. De koker is nodig om uitspoeling te voorkomen gezien de kracht van het water uit de Echter Molenbeek. Voor de vissen is het zwemmen door een koker niet ideaal maar prima te doen tot een afstand van 20 meter. De vispasssage wordt aangelegd om de typische beek- en riviervissen zoals de kopvoorn en de barbeel een ruimer leefgebied te geven.

Planning

De aannemer is  eind november gestart met het aanleggen van de beek aan de oostkant van de plassen. Dat duurt naar verwachting tot juni 2022.

Het deel van het gebied waar wordt gewerkt, is tijdens de uitvoering voor de veiligheid afgesloten voor sportvissers. De vissteiger én de parkeerplaats van Natuurmonumenten zijn dan niet bereikbaar. Ook kunnen machines en vrachtauto’s in het terrein tijdens de werkzaamheden voor geluids- en stofoverlast zorgen.

Omleiding wandelroute

Tijdens de werkzaamheden blijft de oostzijde van het natuurgebied afgesloten voor publiek. Met borden is een omleidingsroute weergegeven.

Wat merkt u?

Omleiding rondje MolenplasWandelaars

Oostzijde natuurgebied afgesloten

Tijdens de hele uitvoeringsperiode is de oostzijde van het natuurgebied werkterrein en daarom afgesloten voor publiek. Dit deel is nu al dicht vanwege de nasleep van het hoogwater. Houd er rekening mee dat hier ook de toegangshekjes naar het natuurgebied zijn afgesloten. Het vogeluitkijkpunt is bereikbaar via de stapstenen. Ook de westzijde van het natuurgebied blijft toegankelijk. U kunt hier vrij struinen.

Omleidingsroute

De afsluiting betekent dat het tot juni 2022 niet mogelijk is om het volledige rondje om de Molenplas te wandelen. U kunt omkeren en/of omlopen via de Biltplas en het fietspad aan de Verlengde Oude Maasweg (= weg tussen Julianakanaal en Molenplas). De wandelknooppunten 34, 40 en 41 en de Water Wandel Wereld route Molenplas zijn tijdelijk omgeleid. Maakt u gebruik van de knooppuntenroutes? Volg dan de bordjes. De omleidingsroute die volledig rond de twee plassen loopt, is 7.8 kilometer lang.

Sportvissers

Het deel van het gebied waar wordt gewerkt, is tijdens de uitvoering voor de veiligheid afgesloten voor sportvissers. De vissteiger en de bijbehorende parkeerplaats zijn dan niet bereikbaar.

Machines en vrachtauto’s in het terrein kunnen daarnaast voor geluids- en stofoverlast zorgen.

Bij de downloads hiernaast treft u deel 1 van een drieluik over de aanleg van de vispassage via Delta, het informatieve nieuwsplatform van Midden-Limburg. Hierin komen Arnold Jansen, lid van het DB, Technisch manager Sam Fiers en ecoloog Erik Binnendijk aan het woord. In deel 2 is het woord aan Frenk Janssen van Natuurmonumenten en Wicher van Beek van aannemer Van de Biggelaar.

Dit project komt tot stand in samenwerking met Rijkswaterstaat en wordt gesubsidieerd door de Provincie Limburg.

Logo Prov Limburg gesubsidieerd door (kleur)

Meer informatie

Met vragen of meldingen over het natuurgebied de Molenplas en de omleidingsroute kunt u terecht bij maasvallei@natuurmonumenten.nl. Wilt u meer informatie over de werkzaamheden voor de aanleg van de vispassage? Dan meldt u zich bij Waterschap Limburg projectcommunicatie@waterschaplimburg.nl.